Γίνεται να υποτιμηθεί η (νέα) δραχμή 120% σε σχέση με το ευρώ;

Πολύς λόγος έγινε πρόσφατα για την εκτίμηση της RGE ότι η Ελλάδα, για να ανακτήσει την ανταγωνιστικότητά της στις διεθνείς αγορές, πρέπει να εξέλθει της ζώνης του ευρώ και να υποτιμήσει τη νέα δραχμή κατά 120%!!!

Το ερώτημα φυσικά, πέρα από τη σκοπιμότητα μιας κίνησης εξόδου από το ευρώ, είναι αν μπορεί να υποτιμηθεί μια αξία κατά ένα ποσοστό μεγαλύτερο του 100%. Η απάντηση είναι όχι, αν η αξία αποτιμάται σε κάποιο νόμισμα (π.χ. μια μετοχή, αν χάσει το 100% της αξίας της θα πέσει στο μηδέν και, φυσικά, δεν μπορεί να πέσει άλλο). Αν όμως η αξία δεν είναι απόλυτη αλλά σχετική, τότε μια τέτοια μείωση νοείται - π.χ. ένα επιτόκιο μπορεί να πέσει κάτω από το μηδέν και να γίνει αρνητικό (πρόσφατα παραδείγματα στην Ιαπωνία αλλά και παλιότερα στις ΗΠΑ και την Ελβετία όπου οι τράπεζες με μεγάλα αποθέματα ρευστότητας χρέωναν για να δεχτούν μεγάλες καταθέσεις!).

Το ίδιο ισχύει και για τις ισοτιμίες νομισμάτων, όπου η όποια αξία δεν είναι απόλυτη, αλλά σχετική, εκφράζοντας ουσιαστικά ένα ζεύγος τιμών. Στην πραγματικότητα βέβαια, στο υποθετικό (και απευκταίο) σενάριο της RGE, δε θα υποτιμούνταν η νέα δραχμή 120% έναντι του ευρώ, αλλά θα υπερτιμούνταν το ευρώ κατά 120% έναντι της δραχμής - όμως, η πρώτη διατύπωση πουλάει καλύτερα στα media!

Ας δούμε όμως με ένα παράδειγμα τι σημαίνει αυτό. Η Ελλάδα μπήκε στο ευρώ με κλειδωμένη ισοτιμία 1 ευρώ προς 340,75 (παλιές) δραχμές. Μια επαναφορά στη δραχμή με την ίδια ισοτιμία και συνακόλουθη υποτίμηση 120% σημαίνει ότι 1 ευρώ θα αγοράζει 340,75*120%=749,65 νέες δραχμές. Τι θα πει αυτό στην πράξη; Ιδού:

• Ένας εργαζόμενος με μισθό το 2001 340.750 δραχμές σήμερα παίρνει 1.000 ευρώ το μήνα (υποθέτοντας μηδενικές μεταβολές για χάρη συγκρισιμότητας). Αν βγούμε από το ευρώ με την ίδια ισοτιμία, ο μισθός του θα ξαναγίνει 340.750 δραχμές αλλά με αυτές, μετά την υποτίμηση, θα αγοράζει πια πράγματα αξίας 340.750 / 749,65 = 454,55 ευρώ. Δηλαδή, στην πράξη θα έχει χάσει πάνω από 55% της αγοραστικής του δύναμης!
• Ένας τουρίστας που θα έρθει σήμερα στη χώρα και θα χαλάσει 1.000 ευρώ, θα αγοράσει αγαθά και υπηρεσίες αξίας 340.750 δραχμών (λέμε τώρα...). Με μια υποτίμηση 120%, θα αγόραζε την ίδια πραγματική αξία αγαθών και υπηρεσιών χαλώντας μόνο 454,55 από τα ευρώ του, δηλαδή θα έκανε διακοπές με λιγότερο από τα μισά χρήματα! Το ίδιο ισχύει βέβαια και για τις εξαγωγές ελληνικών προϊόντων, γι'αυτό και η υποτίμηση αυξάνει την ελκυστικότητα της χώρας ως τουριστικού προορισμού και δίνει εξαγωγική ώθηση στην οικονομία.
• Από την άλλη, αν το πετρέλαιο σήμερα έχει 80 δολάρια το βαρέλι και πάμε σε ένα νέο νόμισμα υποτιμημένο κατά 120%, τότε (υποθέτοντας ίδιες τιμές πετρελαίου στις διεθνείς αγορές και σταθερή ισοτιμία ευρώ/δολαρίου), ένα λίτρο βενζίνη για το αυτοκίνητο θα κοστίζει από 1,70 € σήμερα περίπου 815,4 νέες δραχμές ή 2,39 € σε όρους αγοραστικής δύναμης. Με άλλα λόγια, ότι αγοράζουμε από το εξωτερικό (δηλαδή, σχεδόν τα πάντα) θα γίνονταν αυτόματα πανάκριβο.

Συμπέρασμα: είτε με εσωτερική υποτίμηση (μείωση μισθών) είτε με εξωτερική υποτίμηση (έξοδος από το ευρώ και επιστροφή σε ένα βαριά υποτιμημένο νόμισμα), η αγοραστική μας δύναμη και άρα το βιοτικό μας επίπεδο θα υποστούν βάναυσο πλήγμα. Διαλέγετε και παίρνετε!